Lodewijk XVI Cartouche

In deze periode zijn steeds minder comtoises voorzien van een cartouche wijzerplaat. In de Lodewijk XVI-stijl heeft een aantal specifieke kenmerken die typerend zijn voor zowel de Comtoise-klok als de esthetiek van de Lodewijk XVI-periode (1774-1793). De Lodewijk XVI-stijl volgt de Rococo (Lodewijk XV-stijl) en is een reactie op de weelderigheid van de Rococo. Het is een neoclassicistische stijl die meer symmetrie, geometrie, en eenvoud bevordert, en is geïnspireerd door de klassieke Griekse en Romeinse kunst.

1. Cartouche Wijzerplaat

  • Cartouche-vormige omlijsting: De wijzerplaat van de Comtoise klok in de Lodewijk XVI-stijl wordt nog steeds omgeven door een cartouche, maar in deze stijl is de omlijsting vaak strakker en geometrischer dan in de Rococo. De vormen zijn meestal symmetrisch en geometrisch van aard, met rechte lijnen en eenvoudiger motieven.
  • Emaille of Cartouche Wijzerplaat: De wijzerplaat zelf is vaak van emaille, waarbij de cijfers vaak in een klassieke Romeinse stijl staan. Als er een cartouche wijzerplaat is gebruikt dan is deze minder bloemrijk dan in de Rococo-stijl, maar kan nog steeds worden versierd met subtiele motieven of verguldsel
  • Klassieke Motieven: Er kunnen geometrische patronen of klassieke elementen zoals kransen, laurierkransen, of pilasters rond de wijzerplaat verschijnen, die verwijzen naar de heropleving van de klassieke oudheid in deze periode.

2. Lodewijk XVI Stijl

De Lodewijk XVI-stijl is sterk beïnvloed door de klassieke en neoclassicistische kunst. Dit betekent:

  • Symmetrie en Geometrie: De Lodewijk XVI-stijl staat bekend om de nadruk op symmetrie, eenvoud en geometrie. Dit uit zich in strakkere lijnen en meer gestileerde vormen dan de frivole, organische vormen van de Rococo.
  • Lichte en Elegante Vormgeving: De ontwerpen zijn lichter en verfijnder dan de zware Barok en Rococo, en bevatten vaak geometrische patronen, rechte lijnen en strakke vormen die de nadruk leggen op harmonie en balans.
  • Neoclassicistische Invloeden: De Lodewijk XVI-stijl put uit de klassieke oudheid en bevat elementen zoals kolommen, symmetrische patronen, en enkelvoudige lijnen die een gevoel van rust en orde creëren.

3. Houten Kast

  • Kastmateriaal: De kast van een Comtoise klok in de Lodewijk XVI-stijl is vaak vervaardigd uit eiken of notenhout, soms afgewerkt met lak of verguldsel. Het hout kan eenvoudig of rijk afgewerkt zijn, maar altijd met de nadruk op symmetrie en elegantie.
  • Vorm van de Kast: De kast van een Comtoise in Lodewijk XVI-stijl heeft vaak strakkere lijnen en een vierkante of rechthoekige vorm, in tegenstelling tot de eerder gebogen of asymmetrische vormen van de Barok of Rococo. De kast kan voorzien zijn van gesneden elementen zoals palmetten, lodeleien of palmette-motieven die typerend zijn voor de klassieke stijl.

4. Mechanisch Uurwerk

  • De Comtoise klok in de Lodewijk XVI-stijl heeft nog steeds een mechanisch uurwerk, maar met een meer verfijnde werking die in overeenstemming is met de striktere ontwerpprincipes van de tijd. De klok is voorzien van gewichten en een klootjesslinger voor nauwkeurigheid, net als bij andere Comtoise-klokken.
  • Slagmechanisme: Net als andere Comtoise klokken heeft deze klok vaak een slagsysteem dat het uur en de halve uren markeert maar nu wordt de boeren of dubbelslag geïntroduceerd waarbij het uurwerk de hele uren twee maal slaat.

5. Decoratieve Accenten

  • Klassieke Ornamenten: De houten kast kan klassieke ornamenten bevatten zoals palmetten, laurierkransen, en rozetten, en de wijzerplaat kan worden versierd met romaanse of klassieke motieven, zoals hoorns des overvloeds of griekse stijl rozetten.
  • Subtiele Motieven: Waar de Rococo-stijl bloemrijke en frivole versieringen gebruikt, is de Lodewijk XVI-stijl meer gericht op geometrische eenvoud, met bijvoorbeeld lijnmotieven en symmetrische vormen die een ingetogen elegantie uitstralen.

Samenvatting van de Kenmerken van de Comtoise Klok in de Lodewijk XVI Stijl

  • Cartouche Wijzerplaat: De gegoten bronzen wijzerplaat is omgeven door een geometrische, symmetrische decoratie met klassieke motieven. De wijzerplaat zelf bestaat uit twaalf, 24 of soms uit 25 emaille cartouches, met heldere, vaak zwarte of donkerblauwe cijfers. Vaak is de centrale decoratie weggelaten en vervangen door een ronde witte emaille schijf. 
  • Lodewijk XVI Stijl: De kast heeft strakke, geometrische lijnen en is vaak voorzien van klassieke ornamenten zoals palmetten en laurierkransen. De afwerking is verfijnd, met een lichte verguldsel of lakafwerking.
  • Mechanisch Uurwerk: De klok heeft een mechanisch uurwerk met gewichten en een pendule, evenals een slagsysteem voor het aangeven van het uur en de halve uren.
  • Klassieke Ornamenten en Symmetrie: De Lodewijk XVI-stijl staat bekend om zijn symmetrie en eenvoud. De versieringen zijn subtieler en geometrischer dan in de eerdere stijlen, met een sterke nadruk op klassieke eenvoud.

Deze klokken in de Lodewijk XVI-stijl zijn zeer gewild bij verzamelaars van antieke klokken vanwege hun elegante eenvoud en verfijnde afwerking, die de klassieke heropleving van de late 18e eeuw weerspiegelt.